Φύλλο εργασίας 1 "Ο Ρατσισμός"

Πρότυπο ΓΕΛ Βαρβακείου Σχολής

1^ο Φύλλο εργασίας στον Ρατσισμό

Διδάσκων: Νικόλαος Κων/νου Αλέφαντος

ΟΜΑΔΑ 1^η

ΚΕΙΜΕΝΟ

Ρατσισμός και ξενοφοβία στο δημόσιο λόγο και τα μέσα μαζικής ενημέρωσης.

α. Το νομοθετικό πλαίσιο…

Στην Ελλάδα, όπως και στις περισσότερες ευρωπαϊκές δημοκρατίες, ο δημόσιος λόγος και επικοινωνία απολαμβάνουν συνταγματικής προστασίας (αρ. 14 Συν.). Ωστόσο, η νομική προστασία της επικοινωνίας διαφοροποιείται ανάλογα με το μέσο που χρησιμοποιείται. Τα έντυπα μέσα ενημέρωσης απολαμβάνουν την υψηλότερη προστασία, ώστε να μην μπορεί να ασκηθεί έλεγχος στο περιεχόμενό τους παρά μόνον σε ελάχιστες περιπτώσεις ιδιαίτερου δημόσιου συμφέροντος ή προσβολής προσωπικότητας άλλων και ποτέ προληπτικά. Αντίθετα, στα ηλεκτρονικά μέσα επικοινωνίας, ιδίως ελεύθερης πρόσβασης, ο έλεγχος περιεχομένου είναι νομικά και τεχνικά εφικτός σε εντονότερο βαθμό, υπό την εγγύηση ωστόσο μιας συνταγματικά κατοχυρωμένης ανεξάρτητης αρχής, του Εθνικού Συμβουλίου Ραδιοτηλεόρασης (ΕΣΡ). Η νομοθεσία που διέπει τη λειτουργία των ηλεκτρονικών μέσων, μεταφέροντας σχετικές ρυθμίσεις του ενωσιακού δικαίου στο εσωτερικό, επιδεικνύει επί της αρχής ευαισθησία απέναντι στο σεβασμό της διαφορετικότητας. Πρακτικά σημαντικότερη πτυχή της, καθότι αποτελεί τη κανονιστική βάση των ελέγχων περιεχομένου που έχει αρμοδιότητα να διεξάγει το ΕΣΡ, είναι ο Κώδικας δεοντολογίας ειδησεογραφικών και άλλων δημοσιογραφικών και πολιτικών εκ- πομπών (π.δ. 77/2003), ιδίως δε το άρθρο 4 αυτού που προβλέπει ότι «1. Δεν επιτρέπεται η παρουσίαση προσώπων με τρόπο ο οποίος, υπό τις συγκεκριμένες συνθήκες, μπορεί να ενθαρρύνει, τον εξευτελισμό, την κοινωνική απομόνωση ή τις δυσμενείς διακρίσεις σε βάρος τους από μέρος του κοινού βάσει ιδίως του φύλου, της φυλής, της εθνικότητας, της γλώσσας, της θρησκείας, της ιδεολογίας, της ηλικίας, της ασθένειας ή αναπηρίας, του γενετήσιου προσανατολισμού ή του επαγγέλματος. 2. Δεν επιτρέπεται η προβολή μειωτικών, ρατσιστικών, ξενοφοβικών ή σεξιστικών μηνυμάτων και χαρακτηρισμών καθώς και μισαλλόδοξων θέσεων και γενικά δεν πρέπει να θίγονται εθνοτικές και θρησκευτικές μειονότητες και άλλες ευάλωτες ή ανίσχυρες πληθυσμιακές ομάδες.» Επιπλέον όμως σε κάθε περίπτωση όλα αυτά τα στοιχεία ετερότητας που συνιστούν τον συνήθη λόγο διακριτικής μεταχείρισης και εκδήλωσης ρατσιστικών συμπεριφορών, συνιστούν σύμφωνα με τα άρθρα 2 στοιχ. β΄ και 7 του ν. 2472/1997, «ευαίσθητα προσωπικά δεδομένα» η συλλογή και επεξεργασία των οποίων, πολλώ δε μάλλον η άκριτη δημοσιοποίηση, κατ’ αρχήν απαγορεύονται».

β. … Και η απουσία κάθε ελέγχου στην πράξη:

Παρά τις προθέσεις της νομοθεσίας όμως, σε μια εποχή που η ρατσιστική βία κλιμακώνεται, ξεκινώντας από τη ρητορική μίσους και φθάνοντας μέχρι τις ολοένα και συχνότερες δολοφονίες μεταναστών, συχνά τα παραδοσιακά, αλλά και τα σύγχρονα (social) media, συνδράμουν στην διάχυση του εθνικιστικού λόγου. Μέσα από αυτά αναπαράγονται κατασκευασμένες παραδόσεις. Η νέα διάσταση των ηλεκτρονικών μέσων εγκαινιάζει και νέες μορφές διαλόγου. Ο όγκος των πληροφοριών στα μέσα αυτά είναι επίπλαστος καθώς έχουμε το φαινόμενο των mirror sites τα οποία αντιγράφουν την ίδια πληροφορία πολλές φορές. Επίσης η ανωνυμία και η μη εντοπίσιμη πηγή της πληροφορίας συμβάλουν σε αυτό. Τα μέσα αυτά παράγουν «γεγονότα» τα οποία τρέφουν τον τύπο και την κεντρική σκηνή. Όταν τα ΜΜΕ δημοσιεύουν φωτογραφίες οροθετικών γυναικών και δημόσιες συλλήψεις μεταναστών, αφήνουν χώρο για κάθε αντιδραστική αφήγηση που μπορεί να οδηγήσει και σε πράξεις βίας. Η συστηματική παρουσίαση νεοναζιστών από μεσημεριανές και βραδινές «ψυχαγωγικές» τηλεοπτικές εκπομπές μετατρέπει σε «γραφικό» και «ανθρώπινο», επομένως ακίνδυνο, το σύγχρονο πρόσωπο του φασισμού και εντάσσει στο αποδεκτό life style την επίδειξη της ωμής βίας, εν μέσω της απαξίωσης των παραδοσιακών ΜΜΕ, ηλεκτρονικών και έντυπων, και ενόψει της απονομιμοποίησης της πολιτικής. Συχνά, ενημερωτικές εκπομπές δεν προβάλουν κανένα ουσιαστικό αντίλογο, ούτε μεριμνούν στα σοβαρά για την εκπροσώπηση αντίθετων απόψεων. Μέχρι την πρόσφατη δημοσιοποίηση των ευρημάτων των εισαγγελικών ερευνών σε βάρος της Χρυσής Αυγής πολλοί τηλεπαρουσιαστές με συγκατάβαση αποδέχονταν τις απλές δηλώσεις των στελεχών της Χρυσής Αυγής που διέψευδαν κάθε σχέση τους με τον ναζισμό. Στην Ελλάδα μια σειρά από αξίες και δομές που αφορούν την πρόσληψη της ετερότητας, το σεβασμό της διαφορετικότητας και την κατοχύρωση ανθρωπίνων δικαιωμάτων δεν έχουν συγκροτήσει συλλογική συνείδηση. Συχνά στα ΜΜΕ γίνεται μια υπερπροβολή τόσο της εθνικότητας ή της θρησκείας του δράστη ενός εγκλήματος όσο και του βαθιά λαϊκιστικού, «οργισμένου» και βίαιου λόγου (εάν όχι της βίαιης πράξης), ο οποίος είναι εμποτισμένος με φυλετικό μίσος, «νομιμοποιεί» ουσιαστικά το λόγο αυτό και εν τέλει διαμορφώνει συγκρουσιακές και εμπόλεμες συλλογικές συνειδήσεις.

Η κάλυψη θεμάτων μετανάστευσης από τα ΜΜΕ συχνά βασίζεται στην αντίθεση μεταξύ ενός θετικού «εμείς» κι ενός αρνητικού «αυτοί». Οι μετανάστες, οι πρόσφυγες και «οι άλλοι» συχνά παρουσιάζονται όχι ως μεμονωμένα άτομα, αλλά ως ομάδα, στην οποία είτε αποδίδονται χαρακτηριστικά απειλής είτε συνδέεται με προβλήματα όπως εγκληματικές πράξεις και συγκρούσεις, παρά τη χρήση σε συγκεκριμένες περιπτώσεις γενικών ανθρωπιστικών επιχειρημάτων. Το θέμα της μετανάστευσης δεν καλύπτεται από τα μέσα ενημέρωσης με μία συνεχή ροή ειδήσεων. Ενώ τα ΜΜΕ τείνουν να κατακλύζουν τον ειδησεογραφικό χώρο με άμεση κάλυψη στην περίπτωση που συμβαίνει κάτι δραματικό, το ενδιαφέρον τους αυτό εκλείπει όταν οι συνθήκες είναι «κανονικές». Με αυτό τον τρόπο, ωστόσο, το κοινό μαθαίνει να συνδέει την μετανάστευση με μια θεματική «προβλήματος/ σύγκρουσης/ δυσκολίας». Η αναπαράσταση των Μουσουλμάνων από τα μέσα ενημέρωσης, γίνεται στερεοτυπικά, π.χ. η σύνδεση των μουσουλμάνων ανδρών με τον θρησκευτικό φονταμενταλισμό και η παρουσίαση των μουσουλμάνων γυναικών ως θύματα ενός οπισθοδρομικού πολιτισμού και θρησκευτικών επιταγών που τις υποτιμούν. Η έρευνα, η δημοσιογραφική κάλυψη και ο διάλογος όσον αφορά τη θέση των Μουσουλμάνων απεικονίζει το Ισλάμ ως απειλή για την ασφάλεια, τον πολιτισμό και τις θεμελιώδεις αξίες της Δύσης. Αυτό έχει επίσης οδηγήσει σε μια γενική μετατόπιση του νοήματος όταν συζητούνται θέματα μεταναστών από την έννοια της συμμετοχής προς αυτήν της σύγκρουσης, και σε ορισμένες περιπτώσεις στην ανάμειξη της εγχώριας ειδησεογραφίας με στοιχεία από εξωτερικό ρεπορτάζ σχετικά με διεθνείς συγκρούσεις.

Στα αστυνομικά δελτία εξακολουθεί να αναφέρεται η εθνική ή εθνοτική καταγωγή των υπόπτων. Φαίνεται μάλιστα ότι μειώνεται ολοένα η δημοσιογραφική ευαισθησία ως προς την παράλειψη αυτών των στοιχείων. Σε γενικές γραμμές, οι μετανάστες δεύτερης και τρίτης γενιάς είναι περισσότερο ορατοί, αναφέρονται συχνότερα και η απεικόνισή τους είναι πιο ισορροπημένη σε σχέση με εκείνη των νέων μεταναστών ή προσφύγων. Οι δημοσιογράφοι σημειώνουν επίσης ότι η ορατότητα των μεταναστών στην τηλεόραση είναι πιο εύκολο να επιτευχθεί στα πλαίσια προγραμμάτων ειδικού ενδιαφέροντος και ψυχαγωγίας, σε σχέση με τα κεντρικά δελτία ειδήσεων και τις πολιτικές εκπομπές.

Γαζάκης Α., Συρρή Δ., Τάκης Α., Ρατσισμός και Διακρίσεις στην Ελλάδα σήμερα, ίδρυμα Χάϊνριχ Μπελλ Ελλάδας, 1η έκδοση: Θεσσαλονίκη 2014, διατίθεται ηλεκτρονικά στο www.gr.boell.org.

ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ

1.       Το παραπάνω κείμενο οργανώνεται δομικά στην τεχνική της αντίθεσης. Να επισημάνετε τα δύο μέρη του που διαρθρώνονται αντιθετικά.

2.       Απέναντι σε ποιες κοινωνική ομάδα στρέφονται κυρίως τα στερεότυπα που προβάλλονται από τα ΜΜΕ και κατά πόσο η εικόνα που προβάλλουν για αυτή την κοινωνική ομάδα βοηθά στην ενσωμάτωσή της στην κοινωνία μας;

3.       Μπορείτε να αναφέρετε άλλα παραδείγματα κοινωνικού ρατσισμού που δημιουργούνται από τα ΜΜΕ και οφείλονται στον τρόπο με τον οποίο προβάλλονται κάποιες κοινωνικές ομάδες;

4.       Για ποιους λόγους, σύμφωνα με την ισχύουσα νομοθεσία για τη λειτουργία των ΜΜΕ, δεν επιτρέπεται η προβολή προσώπων με τρόπο που να θίγεται η αξιοπρέπειά τους; Απαντήστε βασισμένοι σε στοιχεία που το κείμενο δίνει.

ΟΜΑΔΑ 2^η

ΚΕΙΜΕΝΟ

Στις γειτονιές μας δεν υπάρχει χώρος για κανέναν ρατσιστή.

Την Πέμπτη 1η Σεπτέμβρη, γύρω στη μία το βράδυ, μια ομάδα περίπου έξι ατόμων επιτέθηκε σε σπίτι μεταναστών από το Πακιστάν, στα Κάτω Πετράλωνα. Οι επιτιθέμενοι έσπασαν τα τζάμια, την ώρα που οι κάτοικοι του σπιτιού ήταν μέσα και κοιμόντουσαν. Στο συγκεκριμένο σπίτι (ένα ημιυπόγειο περίπου τριάντα τετραγωνικών με τζαμαρία στην πρόσοψη) μένουν πέντε άνθρωποι, οι οποίοι φυσικά κινδύνευσαν από την επίθεση. Οι ίδιοι μετανάστες είχαν δεχτεί φυσική επίθεση και δύο ημέρες νωρίτερα. Κόσμος της γειτονιάς, που ενημερώθηκε για το περιστατικό κατέβηκε στο σημείο και, μαζί με περίοικους, στάθηκε αλληλέγγυος στους μετανάστες, τόσο εκείνο τα βράδυ όσο και τα επόμενα. Οι μετανάστες συμμετείχαν στην επόμενη λαϊκή συνέλευση της γειτονιάς μας, προκειμένου να αναζητηθούν τρόποι στήριξης των ανθρώπων που δέχτηκαν την επίθεση αλλά και να ανοίξει πεδίο συζήτησης και δράσης απέναντι στο όλο και αυξανόμενο φαινόμενο επιθέσεων με ρατσιστικά χαρακτηριστικά σε γειτονιές της Αθήνας.

Ο κίνδυνος δεν είναι να ξυπνήσουμε ένα πρωί και να βρεθούμε σε ένα φασιστικό κόσμο. Ο κίνδυνος είναι ότι πέσαμε στο κρεβάτι την προηγούμενη νύχτα σε έναν κόσμο που είχε γίνει φασιστικός, χωρίς να το πάρουμε είδηση…

χωρίς να πάρουμε είδηση πως γυρίσαμε την πλάτη μας σε μετανάστες που δέχονταν επίθεση, στους διπλανούς μας που βρίσκονταν σε ανάγκη. Λέγοντας πως δεν μας αφορά, φροντίζοντας μόνο τους εαυτούς μας. Οι συνθήκες φτώχειας (διανοητικής και υλικής) που μας επιβάλλονται σήμερα πατάνε στον ατομικισμό, που εύκολα καλλιεργήθηκε τα προηγούμενα καταναλωτικά χρόνια.

Εμείς επιλέγουμε η γειτονιά μας να μην είναι ένας χώρος από τον οποίο είμαστε απλώς περαστικοί. Είναι ο τόπος όπου ζούμε, συναντιόμαστε, αλληλεπιδρούμε. Δημιουργώντας προσωπικές σχέσεις, μέσα από συλλογικές κουζίνες, λαϊκές συνελεύσεις και δράσεις, συνθέτουμε δίκτυα υποστήριξης και αλληλεγγύης. Είναι ένα τέτοιο περιβάλλον που μπορεί να αρθρώσει αντιστάσεις απέναντι στην λεηλασία της ζωής μας.

Οι μετανάστες και οι μετανάστριες είναι οι γείτονες και οι γειτόνισσές μας, όπως και καθένας και καθεμία που ζει δίπλα μας. Δεν διαχωρίζουμε τους ανθρώπους βάσει του χρώματος, της γλώσσας ή της θρησκείας. Στεκόμαστε αλληλέγγυοι σε αυτούς, όχι μόνο γιατί τους αναγνωρίζουμε ως κομμάτι μας, αλλά και γιατί αυτοί βιώνουν ως εργάτες τη μέγιστη εκμετάλλευση.  Αντιστεκόμαστε σε ρατσιστικά στερεότυπα που εκτρέφουν φαινόμενα βίας και δεν θα επιτρέψουμε το διαχωρισμό μας ως καταπιεσμένων. Η δαιμονοποίηση των μεταναστών χρησιμοποιείται ως η καλύτερη βαλβίδα εκτόνωσης της κοινωνικής αγανάκτησης.

Για αυτούς τους λόγους και για όλους τους λόγους του κόσμου κάθε ρατσιστική επίθεση θα μας βρει απέναντί της. Κοινοί αγώνες ντόπιων και μεταναστών, για να πάρουμε τις ζωές μας στα χέρια μας.

Σεπτέμβριος 2011

Ανακτήθηκε την 9 Ιουλίου 2016 από την ιστοσελίδα: http://laikisineleusipetralona.espivblogs.net

ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ

1.       Να δικαιολογήσετε την γλωσσική επιλογή των συντακτών του κειμένου να χρησιμοποιήσουν πρώτο πληθυντικό ρηματικό πρόσωπο.

2.       Πού οφείλεται κατά τη γνώμη σας η αύξηση της ρατσιστικής βίας απέναντι στους μετανάστες στην κοινωνία μας τα τελευταία χρόνια;

3.       Το κείμενο έχει καταγγελτικό χαρακτήρα. Να δικαιολογήσετε τον χαρακτηρισμό αυτό με σχετικές αναφορές σε επίπεδο περιεχομένου και μορφής (γλώσσας)

4.       Το κείμενο συντάχθηκε με πρωτοβουλία της Λαϊκής Συνέλευσης Πετραλώνων, μιας περιοχής στην οποία ζουν πολλοί μετανάστες. Αποτελεί, λοιπόν, ένα δείγμα δράσης και πρωτοβουλιών πολιτών για τον περιορισμό του ρατσισμού; Ποιες ανάλογες δράσεις από πολίτες ή την Πολιτεία μπορείτε να σκεφτείτε;

 

 

 

 

ΟΜΑΔΑ 3^η

ΚΕΙΜΕΝΟ

Στη γλώσσα των Ρομά (ρομανές) η λέξη «ρομά» σημαίνει άνθρωποι. Πολλές φορές όμως οι ίδιοι νιώθουν ότι δεν αντιμετωπίζονται έτσι. Ρατσισμός, κοινωνικός αποκλεισμός, περιθωριοποίηση. Το in.gr ταξίδεψε μέχρι το Βερολίνο και κατέγραψε τις ιστορίες τριών Ρομά από τη Βουλγαρία, τη Γερμανία και την Ουγγαρία που έχουν εγκατασταθεί εκεί. Εργάζονται και βοηθούν άλλους Ρομά να ενταχθούν όσο το δυνατόν ευκολότερα. Αυτό που όλοι τους διεκδικούν δεν είναι τίποτα άλλο από μια κανονική ζωή.

Ο Αουρέλ είναι 25 χρονών και πατέρας πέντε παιδιών. Γεννήθηκε στη Ρουμανία σε μια μεγάλη οικογένεια με 12 παιδιά. «Είχαμε δύσκολα παιδικά χρόνια, αλλά και οι δύο γονείς μου μας αγαπούσαν πολύ. Τους ευχαριστώ για αυτή την αγάπη που μας έδωσαν και θέλω κι εγώ να την περάσω στα δικά μου παιδιά».

Οι γονείς του Αουρέλ μετακινούνταν συνεχώς προσπαθώντας να βρουν καλύτερες συνθήκες ζωής. Στα 15 του πήγε στην Ισπανία πιστεύοντας ότι εκεί θα τον αντιμετώπιζαν καλύτερα. «Δεν μας ήθελαν ούτε εκεί». Στη συνέχεια πήγε στην Βρετανία με την ίδια ελπίδα, αλλά και εκεί βίωσε το ρατσισμό.

Στα 24 του αποφάσισε να ταξιδέψει στο Βερολίνο έχοντας πάντα μαζί του το όνειρο μιας φυσιολογικής ζωής. Αρχικά έπλενε τζάμια στα φανάρια και ζούσε στο δρόμο, μέχρι να έρθει σε επαφή με έναν οργανισμό που τον βοήθησε να βρει διαμέρισμα για να μείνει με την οικογένειά του.

Σήμερα, βοηθάει άλλους Ρομά να βρουν σπίτι, τους βοηθάει σε διαδικαστικά θέματα. «Ξέρω πόσο δύσκολη είναι η ζωή σε ένα άγνωστο περιβάλλον. Βοηθάω οικογένειες να έρθουν σε επαφή με τις αρχές. Ξέρω πόσο σημαντική είναι η δουλειά που κάνω γιατί είναι ένα καλό παράδειγμα για άλλους Ρομά» λέει.

Ο Αουρέλ πιστεύει ότι είναι σημαντικό οι Ρομά να δείχνουν τη θέληση τους να ενσωματωθούν στην ευρύτερη κοινωνία. «Είναι σημαντικό να πείσουμε άλλους Ρομά ότι δεν είναι ποτέ αργά να αλλάξουν τα πράγματα και να πετύχουν αυτό που θέλουν».

Για την Ντότσι από το Ράβενσμπουργκ της Γερμανίας η μουσική ήταν αυτή που κατάφερε να σπάσει αλυσίδες και σύνορα. Είναι τραγουδίστρια τζαζ, υποδιευθύντρια της MKO Romnokher Berlin και ιδρύτρια του Εθνικού Συμβουλίου Ρομά και Σίντι Βερολίνου-Βραδεμβούργου.

«Είχα ευτυχισμένη παιδική ηλικία γεμάτη αγάπη και μουσική. Αλλά στο σχολείο πάντα ήμουν η διαφορετική και έπρεπε να ξεπεράσω ένα σωρό εμπόδια για να ενταχθώ και να νιώσω αποδεκτή» λέει.

«Οι Σίντι και οι Ρομά υπέφεραν αδικίες και δεν θα πρέπει να είναι άλλο θύματα. Διεκδικούμε να μας συμπεριφέρονται σαν υπεύθυνους και ίσους πολίτες χωρίς περιορισμούς στα ανθρώπινα δικαιώματά μας» προσθέτει.

Και είναι η μουσική με την οποία η Ντότσι κατάφερε να βρει τον τρόπο και να προσπεράσει τα σύνορα που βάζουν οι άνθρωποι στους ανθρώπους. «Οι περισσότεροι ξέρουν ελάχιστα για την κουλτούρα μας και τη ζωή μας. Έτσι η δουλειά μου είναι να καταπολεμώ αυτές τις προκαταλήψεις και να μάχομαι κατά των αρνητικών στερεοτύπων» καταλήγει.

Η Εύα κατάγεται από την Ουγγαρία και προέρχεται από μια οικογένεια μουσικών. Η περηφάνια για τις ρίζες της ήταν πάντα οδηγός της στη ζωή. Σήμερα στα 25 της εργάζεται στο Βερολίνο ως κοινωνική λειτουργός και βοηθά γυναίκες, Ρομά και μη, που είναι τοξικομανείς και ιερόδουλες.

«Τα κορίτσια με εμπιστεύονται πολύ, μου λένε πολλά πράγματα για τη ζωή τους και τη δουλειά τους. Αμέσως μόλις καταλαβαίνουν ότι είμαι Ρομά, νιώθουν περισσότερο οικεία μαζί μου» λέει.

Η μητέρα της Εύα είναι καθαρίστρια και ο πατέρας της μουσικός της τζαζ. Η ίδια μεγάλωσε με το όνειρο να έχει κάποτε δικό της δωμάτιο και ένα σπίτι με δικό του μπάνιο.

«Παρά το ότι μεγάλωσα μόνο με τη μητέρα μου, τα παιδικά μου χρόνια ήταν όμορφα. Δεν ήταν πάντα εύκολα, όμως, να είμαι η μοναδική Ρομά στο σχολείο μου» λέει. Η Εύα, όμως, είχε την τύχη να έχει ένα σπουδαίο δάσκαλο που την ενθάρρυνε να είναι υπερήφανη για την καταγωγή της και να σπουδάσει.

«Έχουμε όλοι «αποσκευές» από το παρελθόν μας. Δεν έχει σημασία πώς μεγαλώνουμε, αλλά πού μπορούμε να φτάσουμε εάν δεν εγκαταλείψουμε τα όνειρά μας» καταλήγει.

*Σήμερα στην Ευρώπη υπάρχουν έως και 12 εκατομμύρια Ρομά, αριθμός μεγαλύτερος από τον πληθυσμό τουλάχιστον 20 κρατών μελών της ΕΕ και οι οποίοι αποτελούν τη λιγότερο ευνοούμενη και στερούμενη πολιτικών δικαιωμάτων κοινότητα της ΕΕ.

Άρθρο της Μαργαρίτη Κ., εφημ. ΤΟ Βήμα, 10/6/2016

ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ

1.       Πώς αντιμετωπίζονται σύμφωνα με το κείμενο οι Ρομά στην Ευρώπη και για ποιους λόγους;

2.       «Για την Ντότσι από το Ράβενσμπουργκ της Γερμανίας η μουσική ήταν αυτή που κατάφερε να σπάσει αλυσίδες και σύνορα»: Σχολιάστε την παραπάνω μεταφορική φράση και αναλογιστείτε αν κάτι ανάλογο συμβαίνει και σήμερα ακόμη με τους νέγρους στην Αμερική.

3.       Σε ποιο είδος εντάσσετε το κείμενο: Στα περιγραφικά, στα αφηγηματικά ή στα επιχειρηματολογικά; Δικαιολογήστε την απάντησή σας.

4.       Ποιες επιπτώσεις πιστεύετε ότι έχει ο κοινωνικός αποκλεισμός ομάδων πληθυσμού, όπως οι Ρομά, αλλά και πολλών άλλων, όπως οι μετανάστες, οι τοξικομανείς, οι οροθετικοί κ.α.;

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

ΟΜΑΔΑ 4^η

ΚΕΙΜΕΝΟ 1

• Πού πιστεύεις πως θα μας οδηγήσει ο τρόπος με τον οποίο αντιμετωπίζουμε τους ηλικιωμένους που έχουν την ανάγκη μας;

Σε έναν Καιάδα. Δυστυχώς. Δεν νομίζω ότι μπορούμε να το αποφύγουμε ειδικά τώρα που οι δυτικές κοινωνίες αντιμετωπίζουν ένα τόσο μεγάλο δημογραφικό πρόβλημα υπογεννητικότητας.

Αν προσθέσουμε επίσης το δεδομένο ότι αυξάνεται το προσδόκιμο ζωής, το μέλλον διαγράφεται ακόμη σκοτεινότερο αφού το βάρος θα πέφτει όλο και περισσότερο στους νέους που θα δουλεύουν για να συντηρούν, μέσω των φόρων που θα πληρώνουν στο κράτος, τους γέρους, κι αυτό εφόσον με κάποιον τρόπο επιβιώσει το κοινωνικό κράτος. Δεν μιλάμε πια για φροντίδα μέσα στην οικογένεια.

Στις ΗΠΑ, είναι γνωστό πως όταν δεν δουλεύεις ή αν δεν έχεις δουλειά της προκοπής, δεν έχεις περίθαλψη και κανενός είδους ασφάλιση. Φοβάμαι πως και οι ευρωπαϊκές κοινωνίες, της Ελλάδας μη εξαιρουμένης, οδεύουν σταδιακά προς ένα ανάλογο μοντέλο, για οικονομικούς λόγους που στη βάση τους είναι πολιτικοί.

 «Στις κοινωνίες της Ανατολής, οι ηλικιωμένοι αντιμετωπίζονται με σεβασμό», σχολιάζει η συγγραφέας στην «Εφ.Συν.». «Η θέση της γυναίκας είναι ανατριχιαστική στην Ινδία, όταν όμως γίνει μητέρα και γιαγιά, μετά το συμβολικό τέλος της σεξουαλικότητας δηλαδή, υποκλίνονται όλοι μπροστά της.

Κάτι αντίστοιχο συνέβαινε παλιότερα στην Ελλάδα, όμως όχι πια. Η Δύση είναι εμποτισμένη, σχεδόν ψυχαναγκαστικά εξαρτημένη, απ’ την φαντασίωση της νεότητας, κι αυτό ενισχύεται από τα ΜΜΕ που καταξιώνουν και προωθούν ως αιώνιο πρότυπο ό,τι συνδέεται με τα νιάτα, ενώ αντίθετα οι γέροι απουσιάζουν πάντα από τη μεγάλη εικόνα».

• Πώς όμως κυριάρχησε και εδραιώθηκε αυτή η απαξίωση της τρίτης ηλικίας;

«Οι λόγοι θα έλεγα πως είναι κατά βάση οικονομικοί αφού στις καπιταλιστικές δυτικές κοινωνίες οι κατ’ εξοχήν καταναλωτές είναι οι νέοι και σ’ αυτούς απευθύνεται η αγορά», λέει η Γιαννακάκη, «άρα είναι πολύ πιο σημαντικοί για το τρέχον οικονομικό σύστημα απ’ ό,τι οι γέροι, οι οποίοι όχι μόνο δεν καταναλώνουν αλλά και κοστίζουν στο κράτος μέσω συντάξεων και νοσηλείων, όπου δηλαδή υπάρχει ακόμη κάποιο κράτος πρόνοιας.

Σήμερα που το κράτος ευημερίας και πρόνοιας συρρικνώνεται στη Δύση, οι ηλικιωμένοι αντιμετωπίζονται ως βάρος επειδή δημιουργούν κενό στα κρατικά έσοδα, οπότε για παράδειγμα μπορεί να μην έχουν καν δικαίωμα περίθαλψης εάν δεν βάλουν το χέρι στην τσέπη.

Το γεγονός ότι στη νεοφιλελεύθερη Αγγλία βλέπει κανείς πρωτοβουλίες, όπως το λεγόμενο «Mealonthewheel», με εθελοντές να μοιράζουν καθημερινά ζεστό φαγητό σε ανήμπορους γέρους που ζουν μόνοι τους, είναι μια εξαίρεση. Ο κανόνας είναι ότι θριαμβεύει ο ατομισμός, που ήταν ανέκαθεν χαρακτηριστικό των δυτικών κοινωνιών, αλλά όχι και της δικής μας κάποτε.

«Οφείλω βέβαια να ομολογήσω ότι πρόσφατα η ελληνική κοινωνία έχει δραστηριοποιηθεί εντυπωσιακά σε θέματα αλληλεγγύης, απαντώντας στην οικονομική κρίση αλλά και στο προσφυγικό πρόβλημα. Το θέμα όμως είναι να μας μείνει κάτι απ’ όλο αυτό, όταν πια η κρίση θα αποτελεί παρελθόν και οι πρόσφυγες θα έχουν πάει στα σπίτια τους ή κάπου αλλού εκτός Ελλάδας.»

Απόσπασμα συνέντευξης που παραχώρησε η συγγραφέας Ελένη Γιαννακάκη στη δημοσιογράφο Μικέλα Χαρτουλάρη με αφορμή τη δημοσίευση του μυθιστορήματός της «Σκούρο Γκρι, σχεδόν μαύρο», ανακτήθηκε την 9/7/2016 από την ιστοσελίδα: http://www.efsyn.gr

ΚΕΙΜΕΝΟ 2

Η πιο κάτω είδηση στην εφημερίδα «Έθνος» μου τράβηξε την προσοχή:
«Στους δρόμους βγήκαν χθες οι κάτοικοι και οι φορείς του Δήμου Ρίου, διαμαρτυρόμενοι για την απόφαση του υπουργείου Εσωτερικών να κατασκευάσει το Κέντρο Υποδοχής και Φιλοξενίας Μεταναστών στην περιοχή του Δρεπάνου….»
Όταν διαβάζω παρόμοιες ειδήσεις μια τάση μελαγχολίας με καταλαμβάνει. Μα είναι δυνατόν ένας λαός που θέλει να υπερηφανεύεται για το συναίσθημα του και την κοινωνική ευαισθησία του να αντιδρά έτσι σε προοπτική εγκατάστασης ενός Κέντρου με ανθρωπιστική σημασία;  Η απάντηση είναι: Και όμως είναι δυνατόν. Θυμήθηκα παλαιότερες παρόμοιες ειδήσεις. Να μερικές…

·                     2007 – «Έντονες αντιδράσεις των κατοίκων του Εύοσμου Θεσσαλονίκης στη λειτουργία ξενώνα φιλοξενίας πρώην ψυχιατρικών ασθενών στην περιοχή τους….» 

·                     2004 – «Ο υπουργός Υγείας και Κοινωνικής Αλληλεγγύης κ. N. Κακλαμάνης αναγκάστηκε να απευθύνει έκκληση στους κατοίκους της Αίγινας, οι οποίοι αντιδρούν στη λειτουργία του ξενώνα για άτομα με νοητική υστέρηση…» 

·                     2002 – «Κάτοικοι της περιοχής Νέου-Παλαιού Σιδηροδρομικού Σταθμού Θεσσαλονίκης αντιδρούν στην εγκατάσταση μονάδας χορήγησης μεθαδόνης στην περιοχή τους…» 

·                     2001 – «Στη Νέα Λάμψακο Εύβοιας ξεσηκώθηκαν κάτοικοι και τοπικοί παράγοντες ενάντια στην εγκατάσταση ξενώνα φιλοξενίας ψυχικά πασχόντων…» 

Τι θλίψη!! Πότε άραγε θα μπορέσουμε ως λαός να περηφανευόμαστε για περίσσευμα μεγαθυμίας ή έστω ανοχής σε ευαίσθητα κοινωνικά ζητήματα;
Από το 1998, οπότε κάτοικοι της περιοχής του Γουδιού αντέδρασαν στην ανέγερση του ξενώνα της «Φλόγας», όπου φιλοξενούνται καρκινοπαθή παιδιά από την Επαρχία με τους γονείς τους με την αστεία δικαιολογία της υποβάθμισης δήθεν της περιοχής και «εκπομπών ακτινοβολίας επικίνδυνων για τη δημόσια υγεία», πολύ φοβάμαι ότι δεν κάναμε σημαντικά βήματα προόδου….

Ανακτήθηκε την 12/6/2015 από την ιστοσελίδα: http://meropbird. blogspot. gr /2008

ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ

1.       Σε ποιες μορφές κοινωνικού ρατσισμού αναφέρονται τα παραπάνω κείμενα;

2.       Ποιοι είναι κυρίως οι λόγοι της περιθωριοποίησης των ηλικιωμένων στην κοινωνία μας σύμφωνα με το πρώτο κείμενο;

3.       Δικαιολογείτε την αντίδραση των κατοίκων των περιοχών στις περιπτώσεις που παρατίθενται στο δεύτερο κείμενο;

4.       Δικαιολογήστε το ύφος λόγου του συντάκτη του δεύτερου κειμένου λαμβάνοντας υπόψη σας ότι το έχει αναρτήσει στο διαδίκτυο. Παρατηρείτε χαρακτηριστικά του διαδικτυακού λόγου (ελλειπτικότητα, προφορικότητα, απλή υπόταξη, απλό λεξιλόγιο, σχολιαστική γραφή πιο προσωπικού χαρακτήρα κ.α.);

 

 

 

 

 

 

 

ΟΜΑΔΑ 5^η

ΚΕΙΜΕΝΟ 1

Τα φυλετικά στερεότυπα και οι κοινωνικές προκαταλήψεις για τη γυναίκα λειτούργησαν από την πρώτη στιγμή, προτού καλά καλά στεγνώσει το αίμα στην εξώπορτα του διαμερίσματος στην οδό Λυκαύγη 20 στου Ζωγράφου οι «παραθυριστές» των καναλιών είπαν και ξανάπαν ότι «αυτή έκλεισε δυο σπίτια». Όλα τα στοιχεία- ακόμη και τα θετικά- που έβγαιναν στον «αέρα» για τη γυναίκα αυτή μέσα από τη λογοδιάρροια των ημερών στα περισσότερα τηλεοπτικά κανάλια κατέληγαν σε αρνητικά σχόλια. «Ακόμα και χαρακτηριστικά που είναι σημαντικά προσόντα στον επαγγελματικό χώρο παρουσιάστηκαν σαν αποτέλεσμα ύποπτης συναλλαγής για τη 47χρονη (την κατηγορούν γιατί ήταν έμπιστη για τους συνεργάτες της, είχε κερδίσει την εμπιστοσύνη όλων των διοικητών, ανεξαρτήτως κυβερνήσεων)» λέει χαρακτηριστικά η κυρία Αντιγόνη Λυμπεράκη, καθηγήτρια Οικονομικών στο Πάντειο Πανεπιστήμιο, η οποία διαβλέπει πίσω από τις εύκολες αιτιάσεις τη μεγάλη δύναμη που έχουν τα στερεότυπα και οι προκατασκευασμένες απόψεις απέναντι στο γυναικείο φύλο. 

Μάλιστα, όπως σημειώνει η κυρία Λυμπεράκη, έχει επιβεβαιωθεί από μελέτες ότι η ανέλιξη μιας γυναίκας στον επαγγελματικό χώρο ενοχοποιείται, ανεξάρτητα από τα προσόντα της.«Κι αν έχει ταλέντα, δεν χειροκροτείται κι αν δεν έχει διπλώματα, πάλι διατυπώνονται υπόνοιες, τις περισσότερες φορές για τα “θηλυκά όπλα” που χρησιμοποίησε στην άνοδό της. Ακριβώς αυτή η ισοπέδωση- τα θετικά της θεωρούνται αρνητικά, αλλά και για τα αρνητικά των άλλων αυτή φταίει- στην αντιμετώπιση είναι κλασικό σύμπτωμα προκατάληψης, που επιβεβαιώνεται σε μελέτες οι οποίες γίνονται στις ανεπτυγμένες, υποτίθεται προοδευτικές, κοινωνίες του δυτικού κόσμου. Μονά-ζυγά σε βάρος της γυναίκας» τονίζει η καθηγήτρια. Μάλιστα, όπως εξηγεί η κυρία Λυμπεράκη, η άνιση αντιμετώπιση εκφράζεται τόσο στις μεγάλες ιδιωτικές επιχειρήσεις, «όπου οι γυναίκες είναι μέσα σε γυάλα με πιράγχας», όσο και στο Δημόσιο, όπου, αν και ποσοστικά είναι προνομιακός χώρος για τις γυναίκες, η συμμετοχή τους στις διευθυντικές θέσεις είναι σαφώς μικρότερη από αυτήν των ανδρών. 

ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ:  17/02/2007

http://www.tovima.gr

ΚΕΙΜΕΝΟ 2

Αρκετά χρόνια τώρα διάφορες εκφράσεις όπως ‘’μην κάνεις σαν γυναικούλα’’ , ‘’φέρσου σαν κυρία’’ , ‘’δεν είναι αντρίκια πράγματα αυτά’’ ή ‘’ έχει ένα παιδί και δύο κορίτσια’’ έχουν ενταχθεί στο λεξιλόγιο κάθε Νεοέλληνα και χρησιμοποιούνται αυθόρμητα , χωρίς δεύτερη σκέψη . Ο καθένας μας ωστόσο μπορεί να καταλάβει ότι τέτοιου είδους εκφράσεις χαρακτηρίζουν έναν άνθρωπο γεμάτο παγιωμένες αντιλήψεις και στερεότυπα , βέβαια όλοι μας σχεδόν χρησιμοποιούμε τέτοιες εκφράσεις λόγω του ότι έχουν παγιωθεί και δεν ακούγονται λανθασμένα. Σε κάθε περίπτωση τα στερεότυπα μπορούν να βλάψουν έναν τόπο ή μία ομάδα εξαιτίας των απόψεων που υποστηρίζουν. Γι αυτό το λόγο κάθε σώφρων άνθρωπος οφείλει να είναι απαλλαγμένος από τέτοιες προκαταλήψεις και να ανοίγεται στον κόσμο παίρνοντας και δίνοντας νέα πράγματα και ιδέες. Πως μπορούμε να αντισταθούμε στις στερεότυπες αντιλήψεις; Τι οφείλουμε να κάνουμε για να επιδιώξουμε έναν καλύτερο κόσμο;

Σαφώς στα ερωτήματα αυτά ο μόνος που μπορεί να δώσει λύσεις είναι ο ίδιος ο άνθρωπος, γιατί αυτός ‘’γεννά’’ τις προκαταλήψεις και αυτός τώρα καλείται να τις εξαλείψει. Για να μπορέσει όμως να το κάνει αυτός, θα πρέπει αρχικά να αντισταθεί σε αυτές. Αυτό άλλωστε θα είναι και το πιο δύσκολο κομμάτι, αφού δυσκόλως αντιστέκεσαι στις διαιωνισμένες αντιλήψεις της κοινωνίας.

Ο πιο στοιχειώδης τρόπος αντιμετώπισης των στερεοτύπων είναι η πνευματική καλλιέργεια του ατόμου και συνακόλουθα της κοινωνίας, γιατί ως γνωστόν κανείς άνθρωπος μόνος του δεν άλλαξε πότε την νοοτροπία μιας ολόκληρης χώρας. Τον χαρακτήρισα στοιχειώδη τρόπο, επειδή το άτομο αναπτύσσει την κριτική του σκέψη και του παρέχει την δυνατότητα πολυπρισματικής θέασης των πραγμάτων. […]

[…]Κλείνοντας θεωρώ χρέος μου να υπογραμμίσω πως σκοπός της αντιμετώπισης των στερεοτύπων είναι η αφύπνιση των συνειδήσεων ενάντια σε απλοποιήσεις και αθεμελίωτες κρίσεις, οι οποίες διαστρεβλώνουν την πολυδιάστατη εικόνα της πραγματικότητας. Όλοι μαζί και ο καθένας ξεχωριστά οφείλουμε να φροντίζουμε για την σωστή και υγιή διαμόρφωση της προσωπικότητάς μας, η οποία θα αποκρούει αρχικά οτιδήποτε δέχεται, ύστερα θα το μελετά και θα το υιοθετεί, αν την καλύπτει . Αυτός είναι και ο μόνος τρόπος μία κοινωνία να προοδεύσει και να έχει δυνατότητα ανέλιξης, ο ενεργητικός και όχι ο παθητικός τρόπος υιοθέτησης ιδεολογιών. Ο άνθρωπος και η κοινωνία μονίμως εξελίσσονται και θα εξελίσσονται και είναι κρίμα οι αντιλήψεις τους να μένουν ίδιες και να διαιωνίζονται.

Της Ματίνα Μουντζούρη

http://www.athenspress.gr

ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ

1.       Ποιες στερεότυπες αντιλήψεις εναντίον των γυναικών εξακολουθούν να ισχύουν στην κοινωνία μας σύμφωνα με τα παραπάνω κείμενα;

2.       Ποια επίπτωση στην εξέλιξη της κοινωνίας έχει σύμφωνα με το δεύτερο κείμενο η διαιώνιση των στερεοτύπων αντιλήψεων και γιατί;

3.       Ποιος σχολιάζει τα γεγονότα σε κάθε ένα από τα παραπάνω κείμενα; Σε ποιο από τα δύο πιστεύετε ότι υπάρχει μεγαλύτερη αντικειμενικότητα και γιατί;

4.       Ποια λύση προτείνει η συντάκτρια του κειμένου για τον περιορισμό των στερεότυπων αντιλήψεων; Συμφωνείτε ή όχι και γιατί;